Cząber ogrodowy

Cząber ogrodowy

Cząber dziko występuje na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w Afryce Północnej, Wschodniej Azji, także Południowej Europie. Jest rośliną jednoroczną wys. do 30 cm. Łodygę ma czterokanciastą, mocno rozgałęzioną i owłosioną. Liście drobne, całobrzegie, lancetowate. W kątach liści wyrastają kwiaty białe lub liliowe. Jest rośliną miododajną.

Cząber górski- Satureia montana jest rośliną wieloletnią, podobnie jak u cząbru ogrodowego, łodyga czterokanciasta, omszona, rozgałęziona. Drewnieje w drugim roku tworząc zimozielone krzewinki wys. do 40 cm. Liście małe, wąskie, spiczaste, pokryte gruczołkami aromatycznymi. Kwiaty różowe lub białe pojawiają się latem. Roślina silnie miododajna.

Surowiec - ziele cząbru , świeże lub suszone.

Zastosowanie - działa rozkurczowo, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, działa bakteriobójczo na niekorzystną florę jelitową, łagodzi stany zapalne przewodu pokarmowego, działa przeciwbiegunkowo. Napary z cząbru podaje się również jako środek uspokajający w napięciu przedmiesiączkowym i w okresie menopauzy. W świetle ostatnich badań wykazuje działanie antyoksydacyjne.

Stanowisko - miejsce dobrze nasłonecznione, osłonięte od wiatru, gleba żyzna, przepuszczalna, wapienna. Nasiona wysiewa się wprost do gruntu w kwietniu i nie przykrywa ( kiełkują na świetle ), należy je przycisnąć deseczką. W przypadku cząbru górskiego można dzielić dużą roślinę mateczną, można również robić sadzonki. Natomiast nasiona cząbru górskiego lepiej wysiać do doniczek i potem wysadzić na miejsce stałe. Cząber górski bardzo dobrze komponuje się w ogrodach skalnych.

Receptury: 

 Napar - wg. prof. Muszyńskiego - 100 g ziela cząbru, 100 g ziela srebrnika, 50 g korzenia rdestu - dobrze wymieszać, zaparzyć łyżkę ziół i pić 2 razy dziennie, w przypadku biegunek i problemów jelitowych.
Można również zaparzać samo ziele cząbru i pić jak herbatkę w przypadku problemów trawiennych i kłopotów z gardłem.

Kuchnia - cząber jest silnie aromatyczną przyprawą ułatwiającą trawienie pokarmu. Stosować świeży lub suszony jako dodatek do dań ciężkostrawnych. W diecie zastępuje pieprz. Cząber górski jest składnikiem znanej przyprawy Cubrica.

Ciekawostki:

W dawnych czasach cząber był używany jako afrodyzjak, stąd jego łacińska nazwa Satureja, od satyra. Było to zioło bardzo cenione. Używano go nie tylko w kuchni jako przyprawę ułatwiającą trawienie, ale również ze względu na jego działanie bakteriobójcze. Był również bardzo polecaną rośliną do pasieki, szczególnie cząber górski.